(Scroll down for English)
Oktay İnce: Ben, görüntünün özünden bahsediyorum ama bu öz kaydedenden gelen değil, bizzat görüntünün kendisinden gelen bir şey. Bir öz var, yani altında bir ses var, akan bir bir ses var. Sonuçta mesela gökkuşağı bayrağını gördüğün zaman, bir yürüyüşte ya da başka bir yerde, o görüntünün kaydediliyor olmasının getirdiği bir mesele var. İşte öz dediğim O’dur
Alper Şen: Bu öz, buluntu görüntü için de geçerli. Kayıt bile değil, televizyon aslında.
Oİ: Evet. Dediğim öz o. Benim kattığım bir şey değil. Zaten görüntüden gelen bir şey, kameraya ya da kayda giren bir şey. Sen bu özle çatışırsın, veya o özle birlikte paralel gidersin. Onu sen bilirsin. Onu o özden kopardığın zaman zaten filmde o öz, sana bunu söyleyecektir. “Onu özünden ben mi kopardım, böylece ben daha mı güçlü oldum, daha mı zayıf oldum?” gibi… O film içinde kendini söyleyecektir. Benim ürettiğim bir görüntü bloğunu bir arkadaşım montajlamak isterse ya da onu kendi montajında kullanmak isterse, onu özgürce yapabilmeli. Benden bağımsız olarak kendi filmini yapmalı. Yani hem benim hem de onun filmini yapar gibi değil. Mesele, kurgulayan kişinin görüntüyü kaydeden kişi olarak benimle değil, görüntünün kendisiyle olan problemidir. O problemi de kurgu içerisinde çözmek, o kurguyu yapan arkadaşa ait bir şeydir. Bu biraz önceki özü tartışmakla ilgili bir şey. Ama masa başında kurgu yapan arkadaşımın görüntüyü çekenin ne diyeceğini, ne düşüneceğini, nasıl yorumlayacağını düşünmek gibi bir derdi olmaması gerekiyor. Beni görüntüleri veren kişi olarak dışarıda bırakmak ve hiç düşünmeden görüntüyle karşı karşıya gelmek. Tümüyle görüntünün kendisiyle buluşmasına devam etmesi. Ben öyle öyle yapıyorum ve öyle yapmanın uygun olduğunu düşünüyorum. Çünkü görüntü, her zaman Ulus Baker’den söylüyoruz, çok fazla okunabilen bir şey. Okur-yazar derken, hem görüntüyü hem de sesi okumaktan bahsederim. Dolayısıyla her okuyan kişi onu farklı okuyabilir, farklı yorumlayabilir, farklı bir görüntüyle farklı bir bağ kurabilir ve bu o görüntüyü zenginleştirir. Dolayısıyla montajı yapanı da özgürleştirir. Yani önümüze kendimizin kaydetmediği bir görüntü bloğu geldiği zaman ilk olarak ve sadece görüntüyle karşı karşıya olmamız, o görüntüyle muhabbet etmemiz, bir araya gelmemiz bence sinemaya da videoya da en uygun haldir diyeyim. Hepimiz böyle deneyimler yaşıyoruz, çünkü birbirimizin görüntülerini montajlıyoruz, izin alma süreçlerine giriyoruz. Ama bir video üretme anlamında böyle bir özgürlük ve serbestlik olması iyi olur diye düşünüyorum.
AŞ: Bu dışardan bakışın filmini üretmeyi denemek devam edecek. Can Gündüz bir dönem Afganistan’a gitmişti ve orada bazı video kayıtlar yapmıştı, hatırlarsın. Bu görüntülerden bir şeyler yapmak istedim ve kurguya başladım. Başka bir yerden bir kelime buldum, o zamanki kurgu algımla müzik koydum. Bir şey çıktı ama, tırnak içinde beğendik. Bunun bir yandan da iyisi, kötüsü var mıydı? Şimdi filme baktığımda “bu kimin filmi?” diye düşünüp yaptığım kurguyu garipsiyorum. Ama o zamanların şu duygusu güzeldi. Can beni orada bırakmıştı, “Tamam sen bir şeyler yapıyorsun, ben karışmayayım” demişti. Mesela senin 2000-2001 yılı Kaos GL ile çektiğin tüm o görüntülere bakarken tek aklımda kalan şey, orada insanların slogan bulamamasıydı. Ama 2023’teki Pride görüntülerinde özgün bir slogan var. O kayıtlar da 2001’deki kayıtlara bağlanıyordu. Bir yandan da benim sana bunu anlatmam, tırnak içerisinde ikna etmem gerekmiyordu. Çünkü aramızda böyle bir hiyerarşi de yoktu.
Oİ: Kopyasını aldığı gerçeklik: Görüntünün özü budur. Olayın da bir özü var. O olayın özü nedir? “Eşcinseller 1 Mayıs’a çıktı.” Burada kamera, o gerçeklikle o film arasında bir geçiş alanı oluşturuyor. Ama o öze gelip dokunduğumuzda, öz nedir? ‘Kaos GL’, eşcinseller. Onların ne düşüneceğini düşünmek durumunda kalıyorsun. Çünkü görüntüye özünü veren onlar.
AŞ: Bir yandan da bana güvenerek veriyordun o kayıtları: “Bunun kafası başka bir yerden gidiyor; görmediğim bir yerden bakacak” diye düşünerek belki de. Görmediğin bir yerdi, evet. Çünkü henüz 2023 görüntülerini görmemiştin. Bu görüntüleri birbirine bağlama duygusu yaşanıyor, yaşanacak da. Şu zamanlarda çocukların çektiği görüntülerde anlam arıyorum. O çocuğun aslında bir jestle bir şey çekme çabası, “Şu binalar da çok çirkinmiş” diyerek gülmesi, bana orada artık bir çocuğun filmi değil de bir veri olarak geliyor. Benim de o çocuğa hakkaniyetli bir şekilde, daha net söylemek gerekirse belki de görüntüleri onu onurlandıracak bir yapıya dönüştürmem gerekiyor. Bu da bendeki sorumluluk duygusuydu. Ama bu sorumluluk arttıkça, bir süre sonra kendimi fazlasıyla romantize ettiğim bir duruma dönüştürüyorum.
Oİ: Romantize etme mevzusunda biraz durmak istiyorum. Bu mevzu elimizi korkak alıştırmaya başlıyor. Gerek çocuklar, gerek deprem görüntüleri, bütün görüntüler sanki üşüyen sobaya elini yaklaştırırken seni ürkütmek için “Cıss cıss” denmesi gidi… Bir şeyle olduğundan daha duygusal bir ilişki kurmak gibi. Dolayısıyla böyle bayağı tedirgin olduğunu gözlemliyorum kurgu yaparken. Her şeyi ince ince düşünüp etik düşüncelerle yaptıklarımız, okuduklarımız dolayısıyla bizi çoğu zaman sınırlandırıyor. Bir de şeyin doğal hali var ve doğada öyle bir sınır yok mesela. Doğada paldır küldür her şey bir yandan. Ama bizim böyle okuyarak, eğitilerek, toplumsallaşarak doğanın kendi halinden uzaklaştığımızı düşün. Daha görgülü hale gelmemiz, başkasından kaygı duymayı öğrenmemiz, felsefe, psikoloji, bütün bunlar… Bizim her şeyi böyle çok fazla düşünmemiz, her davranışımızda etraflıca düşünmemiz “Cıss” haliyle kendi yaşamamızda iletişim kurmamamıza yol açıyor. Ben depremi doğrudan yaşamadım, ya da Ankara’da evim yıkılmadı. Depremi yaşamayan biri olarak bu beni Beyaz Türk yapıyor. Sonra o bölgeye gitmiş olarak, aynı mağduriyeti yaşamadığım, o mağduriyetlerin yaşanmadığı bir yerden geldiğim için de çok fazla hassasiyetle her şeye yaklaşıldığı izlenimi veriyor. Bu da hem görüntü üretirken hem de orada çalışma yaparken, belki görüntüleri kurgularken bu hassasiyetle davranmaya yol açıyor olabilir diye düşündüm. Bu durum seni çok fazla sınırlandırıyor olabilir. Hep sonrasına bakmak, mesela deprem zamanı görüntülerini hiçbir şekilde kullanmamak. Sadece izleri ve sonrasına bakmak üzerinden giden duygular…
AŞ: Bir fizik problemini fazla düşünsen, az çok da fiziği, matematiği biliyorsan, bir formülle uğraşırsın, biraz daha uğraşırsın ve bir sonuca varırsın bir şekilde. Ama bu uğraştıklarımız çok asimetrik şeyler. Yani herhangi bir nasıl yapılırı yok. Var da, olmaması gerekiyor bu tür işler için bana göre. Böylesi görüntüler için fazla düşünme isteği, tırnak içerisinde iyi bir şey yapmak adına fazla düşünme isteği de insanı bir süre sonra hem eylemsiz bırakıyor, hem de o bahsettiğimiz o aşırı romantize durumda bırakıyor. Hiçbir şeyi üzmek istememek, her şeyin kıyısında kalan bir melankoli… Bundan kaçmak için şunu yapmaya gayret ettim: Kurguya saat onda başladım, ne olursa olsun akşam üstü bitecek ve bir daha da bakmayacağım bu işe. Çünkü artık düşünemem bunun üzerine, çünkü zaten çok düşünmüştüm. Ama o ayakkabıdaki taş gibi kalmıştı. Elbistan’da deprem sonrası kayıtları ne yapayım? Görüntülere baktığımda ben de varım birçok yerde. Çocuklarla oyun oynuyoruz. Hiçbir görüntü de hoşuma gitmiyor. Hep bir şeyler yapma çabası… Bundan da kurtulmak için kendime söylediğim: Ne aklında kaldıysa o cümleleri yaz, bir-iki kere üzerinden geç, imlasını düzelt, ama bir daha yazma ve kapat kapıyı git. Videoda da “Aslında ben bu konuda film yaptım zaten” sözünde bir sarkazm ya da ironi yok. Gerçek yani, yaptım ve bitti benim için. Niye hala kağıt toplayıcılarının sıkıntılarına dair yarı melankolik, yarı ciddi bir şey anlatayım ki? Yaptım, bitti. Bana çok şey kattı. Ben de elimden geleni yaptım, sen de elinden geleni yaptın. Ama artık bunun bitmesi gerekiyor. Devrim Beyaz’ın başka bir konu için söylediği, benim de çok başka yorumladığım durum. O devrimci unutuş… Çünkü sen bu melankoli ve romantizm ile kendini yükseltmeye çalışıyorsun, sıkıştıkça buna sımsıkı sarılıyorsun. Sonuçta benim de düşüncem böyleydi, tüm bu travmatik görüntüleri nasıl bitireceğim? Lunapark’la bitireceğim. Böyle düşünerek gittim lunaparka. Çünkü gitmem gerekiyordu ve artık çok mutsuzdum. Ama ben de bunlardan hiçbirini anlatamadığım, konuşamadığım, paylaşamadığım, nasıl yırpandığımı da tarif edemediğim ve tüm bunlara dair film yapmam gerektiğini de fark ettiğim için bu mutsuzluktan kaçmak isteyip lunaparka gittim ve “Mevzu buymuş” diyerek etrafa baktım.
Bu yüzden film yaparken her duyguyu dengelemek iyi. Ya dengelemenin getirdiği duruma ulaşmak: Fren-gaz davranışlarında gidip gelmek. Deprem videosunda da depreme dair çok az konuşmaya çalıştım. Konuşsam çok başka bir şey olacaktı, o melankoli ve romantize hal oradan çıkacaktı. Bu, insanın kendisini yontarak bir forma dönüştürmesi gibi. Sadece bazı yerleri çok yontmamak gerekiyor. Çünkü elimde yontacak taş kalmayacak. Görüntüyü yontmaktır kurgu belki de bir tarafıyla. Ham halini kesmek, arkasına başka bir şey koymak. Baştan sona bir heykel yapma çabası. Ama o kadar kestikçe, incelttikçe, o tarif ettiğin romantize hal çıkıyor. O kadar çok yonttukça duygunda, düşüncende o kadar derine indikçe taşlar elinde ufalanacak hale gelecek.
Bazen gerçekten de o görüntünün pek bir şeye ihtiyacı yok, susmaya da ihtiyacı var. Wittgenstein’ın çok sevdiğim sözüdür, “Üzerine konuşulacak bir şey yoksa susmalı” Oraya doğru meyletme isteği… Yangın sonrası ormandaki görsel anlatı da benim için oydu. Artık üzerine konuşulacak bir şey yok, o zaman susalım gibi. Susmak, o duyguyu başka bir yere sürüklemek. Düşünce pratiğimizin ürettiği şey, beni belki de başka bir yerlerden hem kırıyor, hem de onarıyor. Bunun ikisi de iyi. Kırmak da fikren iyi bir şey. O kendi fasit düşünce dairenden çıkartabiliyor seni. Ama bunun da sadece sonucunu görmek istiyorum. Çünkü sonucunu gördüğümde “gördüklerimin derdini kimseye anlatamıyorum” hissi de, başka bir melankoli de gidiyor benden.
Oİ: Bu da sabır isteyen bir şey. çünkü kurgu yapmak öyle. Her görüntüyü, filmi diyelim, makul bir seviyeye bile indirmişsin, mesela iki saatten daha aza düşürmüşsün. Sonra aklına bir şey geliyor. Ama, o aklına gelen şeyi yaptığın zaman birçok şeyi değiştirmen gerekecek. Bu örgüyü değiştirmen gerekecek. Birbirini takip eden, birbirini çağıran şeyler halinde dizmişsin onları diyelim ki, ama bir yerden bir taş oynattığında birçok taşın oynaması gerekecek kurguda. Bazılarının öne çıkması, bazılarının arkada kalması gerekecek. ‘Geçişler’ videosunda sen belli bir süreci izledin değişiklik anlamında. Öne çıkanları, ortadan kaybolanları gördün. Bu tabii ki çok sabır gerektiren bir şey. Sabırsızlanıyorsun ya da, demek istediğim o biraz. Biraz önceki sözlerden hareketle soruyorum. “İşte bu kadar oldu. Yaptım, bitti” Artık sabrın tükenmesi gibi bir şey yaşadığın oluyor mu diye soracaktım.
AŞ: Sabrın tükenmesinden ziyade demlenme süreci biraz. Bir ara demiştim ya, aslında ikimizin de belki farklı demleme ya da demlenme hali oluyor. Kendime film yapacağımı farkındayım. O da beni sürekli arkaya atıyor. Yani kimseye yapmayacağım bu filmi. O alışkanlıklarımı yitirmem lazım. Birine bir film yapıp o filmi beğendirtmeye çalışmayacağım. Sürekli artıkları temizliyorum, toparlıyorum. Sınıflandırırken de sürekli bu görüntüler çıkıyor karşıma. “Bu ne?” demek yerine yap, kurtul. Çünkü kurtulmaktan kastettiğim, o görüntülere bir kere daha dönersem, artık o duyguyla dönmeyeceğim. O duygu ve düşünce parantezini bir kapatayım, o görüntüler benim zihnimden özgürleşsin. Yoksa yeni bir görüntüye bakamayacağım. Çünkü hep o eski görüntünün hayaletini arar gibi yeni görüntüleri de öyle çekmeye çalışacağım. “Bir daha bir duvar yazısı çekerken biraz daha düşünürüm” gibi. En azından “Bu konuda bir şey yapmıştım” diyerek yeniye başka bir gözle bakmak. Bazen her şeyi kaydeden olmak gibi görüntü avcılığına dönüşüyor iş. Ondan da kurtulmak gerekiyor. Ama önce her görüntüyü sınıflandırmam lazım. Çünkü yapmazsan o görüntüler seni istifçi yapıyor. Bir sürü görüntüye böyle bakıyorum. Çoğu bende güzel duygular uyandırmıyor.
Film yapmak aslında o görüntüye mesafe koymakmış. Eskiden tam tersiydi belki de. Kağıt toplayıcılara dair film yaparken çok daha yakınlaşmaktı sanki. Kendini film yaparak onlardan biri gibi hissetme çabası. Bu da sahte bir duygu. Aslında tam tersi, film yapmanın başka bir mesafesi var. O mesafeyi kurgulamak gerekiyor ve onda da iyi ya da kötü film yapmak yerine ölçülü olmak önemli. Üstesinden gelmeye çalıştığım duygu, beğendirmek zorunda hissetmeden bir şey üretmek. Kendine özgü bir duygu/düşünce üretmeye çalışmak, o duyguyu ve düşünceyi takip etmek ve bunun da artık iyiliğini, kötülüğünü değil, benimle ilgili bir şey olabileceğini söylemek. Başkasıyla da ilgili olabilir tabii ki.
Kişi gerçekten hatırlamak istediği zamanları film yaparak hatırlıyor. Film yaptığında bazı şeyleri de hatırlamak istiyorsun ve tabii ki “Öyle değil de böyle yaşandı” üzerinden sahte bir hatırlama değil. Ama böyle yaşanmışlıkları arka arkaya getirdiğinde bu yaşanmışlıklar bana üzerinde yol alabileceğim bir duygu veriyor. Bu bence senin ‘Arıza Montaj’da ve ‘Tuzluçayır’ belgeselinde vardı. Çünkü sen de aslında boş alanlarda başka bir şey görüyorsun. O eylem halinde değil, eylemliliğin boşluklarında, o görüntünün başka bir duygusal, düşünsel akışa denk düştüğü zamanda ve yerde bir şeyler görüyorsun.
Biraz bunlara doğru eğilmek, ama şimdilik sadece tek yapmaya çalıştığım şey hem kafayı, hem de tüm o kayıtları, artıkları toplamak. Eksik gedik nerede onları bulmak. Biraz da film yapmak cesaretlendiriyor. Çünkü bu çaba da o arşiv hummasından kurtulmaya denk düşüyor. Hiç kullanmayacağın, hiç işine yaramayacak şeyleri sürekli tasnif etmeye çalışıyorum. Bu bitmez bir döngüye dönüşüyor. Sonra insanda çok ağır bir çökeltiye dönüşüyor bu. ‘Geride Kalanlar’ için bir sürü görüntü indirmişim. Bakıyorum, “Tamam kalsın” diyorum. Ama bunlar niye kalıyor? Kendime sorduğum sorular da oluyor. Sana özgü, sana dair, senin de içinde olduğun, çok başka duygu, düşünce ürettiğin şeylerin dokunulamaz ve sürekli istifleme halinin ürettiği duygu insanı hasta edebiliyor. Bundan da kurtulmak gerek. Çünkü o çöp kokusu, zehre dönüşen o koku… Hayali bir koku bu, fiziksel bir kokudan bahsetmiyorum. Hep onunla yaşıyorsun hissi veriyor.
Oİ: Kadrajı açıp kapattığımızda, o an, kapattığımız andan itibaren yok.
—
—
The Essence of the Image and a Video Dialogue on Visual Hoarding
Oktay İnce: I am talking about the essence of the image, but this essence does not come from the person who records it; it comes from the image itself. There is an essence, meaning there is a voice beneath it, a flowing voice. For example, when you see a rainbow flag, at a march or somewhere else, there is an issue that comes from the fact that this image is being recorded. That is what I call the essence.
Alper Şen: This essence also applies to found footage. It is not even a recording; it is actually television.
Oİ: Yes. That is the essence I am talking about. It is not something I add. It already comes from the image itself, something that enters the camera or the recording. You either conflict with this essence, or you move parallel with it. That is something you decide. When you separate it from that essence, the essence itself will already tell you this within the film. It will ask: “Was it me who separated it from my essence? Did I become stronger this way, or weaker?” It will reveal itself within the film. If a friend wants to edit an image block that I produced, or wants to use it in their own editing, they should be able to do so freely. They should be able to make their own film independently from me. Meaning, the issue is not about making both my film and their film at the same time. The issue is that the person editing does not have a problem with me as the person who recorded the image, but with the image itself. Solving that problem within the editing process belongs to the person who is making the edit.
This is connected to the discussion about the essence we talked about earlier. But the friend editing at the desk should not have to think about what the person who shot the footage—me—would say, think, or how I would interpret it. They should leave me, as the person who provided the images, outside of the process and confront the images without thinking about me at all. They should continue the encounter entirely with the image itself.
That is how I work, and I think that is the right way to work. Because the image, as we always say through Ulus Baker, is something that can be read in many ways. When I say literate, I mean reading both the image and the sound. Therefore, every person who reads it can read it differently, interpret it differently, establish a different connection with another image, and this enriches the image. Consequently, it also liberates the editor. So when we encounter an image block that we did not record ourselves, I think the most suitable state for cinema and video is that we first and only confront the image itself, have a conversation with that image, and come together with it.
We all experience this because we edit each other’s images and go through permission processes. But in terms of producing a video, I think it would be good to have such freedom and openness.
AŞ: The attempt to produce a film from this external perspective will continue. Can Gündüz went to Afghanistan for a period and made some video recordings there, as you remember. I wanted to create something from those images and started editing. I found a word from somewhere else, added music based on my understanding of editing at that time. Something emerged, and, in quotation marks, “we liked it.” But was there also a good or bad side to it? When I look at the film now, I find myself questioning “Whose film is this?” and I find the edit I made strange. But the feeling of those times was beautiful in a way. Can had left me there and said: “Okay, you are doing something; I won’t interfere.” For example, when I look at all those images you recorded with Kaos GL in 2000–2001, the only thing I remember is that people there could not find a slogan. But in the Pride images from 2023, there is an original slogan. Those recordings were also connected to the recordings from 2001. And on the other hand, I did not have to explain this to you or convince you, because there was no such hierarchy between us.
Oİ: The reality of which it is a copy: this is the essence of the image. The event itself also has an essence. What is the essence of that event? “Gay people participated in the May Day demonstration.” Here, the camera creates a transitional space between that reality and the film. But when we touch that essence, what is the essence? “Kaos GL,” gay people. You have to think about what they might think. Because they are the ones who give the image its essence.
AŞ: On the other hand, you were giving me those recordings by trusting me. Maybe you thought: “His mind works from another place; he will look from somewhere I have not seen.” It was a place you had not seen, yes. Because you had not seen the 2023 images yet. There is—and there will continue to be—a feeling of connecting these images with one another. These days, I search for meaning in the images children shoot. A child’s attempt to record something with a gesture, laughing and saying “These buildings are actually very ugly,” comes to me no longer as just a child’s film, but as data. And perhaps I need to transform these images into something that treats that child fairly, or more precisely, something that honors the child through the images. This was my sense of responsibility. But as this responsibility increased, after a while I turned it into a situation where I excessively romanticized myself.
Oİ: I want to pause a little on the issue of romanticizing. This matter starts to make us overly cautious. Whether it is children, earthquake footage, or any kind of image, all images begin to feel as if someone is saying “Careful, careful” to scare you, like when you cautiously bring your hand close to a cold stove that is starting to burn. It is like establishing a relationship with something that is more emotional than it actually is. Therefore, I observe that you become quite anxious while editing. The things we do with ethical considerations, the things we read and think about carefully, often limit us. There is also the natural state of things, and in nature there is no such boundary. In nature, everything happens in a rough and uncontrolled way. But think about how we have moved away from nature’s own state through reading, education, and socialization. Becoming more civilized, learning to worry about others, philosophy, psychology—all of these things…
Our tendency to think about everything excessively, to analyze every action we take in detail, creates this “careful, careful” state and prevents us from communicating with our own lives. I did not experience the earthquake directly, nor did my house collapse in Ankara. As someone who did not experience the earthquake, this makes me a “White Turk.” Then, as someone who went to that region, because I come from a place where I did not experience the same victimization and where those hardships did not happen, I may give the impression that I approach everything with excessive sensitivity. This may have caused me to behave with this sensitivity while producing images, working there, and perhaps editing the footage. I thought this situation may be limiting you too much.
Always looking at what comes after—for example, never using earthquake footage from the moment of the disaster itself, focusing only on the traces and the aftermath. Emotions that move forward only through what remains and what comes after…
AŞ: If you think too much about a physics problem, and if you know some physics and mathematics, you work on a formula, you keep working, and somehow you reach a result. But what we are dealing with here is something very asymmetrical. Meaning, there is no “how to do it.” There is, but in my opinion, there should not be one for this kind of work. The desire to think too much about such images—the desire to think too much in order to make something “good,” in quotation marks—eventually leaves a person both inactive and trapped in that overly romanticized state we mentioned. Not wanting to hurt anything, a melancholy that remains on the edge of everything…
To escape this, I tried to do the following: I started editing at ten in the morning, and no matter what, it would be finished by the evening. I would not look at it again. Because I could not think about it anymore. I had already thought about it too much. But it remained like a stone in my shoe. What should I do with the recordings from Elbistan after the earthquake? When I look at the images, I am also there in many places. We are playing with children. I do not like any of the images. There is always this effort to do something… To escape from this, I told myself: “Write down whatever remains in your mind, go over it once or twice, correct the spelling, but do not write it again. Close the door and leave.” In the video, there is no sarcasm or irony in the sentence: “Actually, I have already made a film about this.” It is true. I made it and it is finished for me. Why should I continue telling a half-melancholic, half-serious story about the struggles of paper collectors? I did it. It is finished. It gave me a lot. I did what I could, and you did what you could. But this needs to end now. This is a situation that Devrim Beyaz mentioned about another subject, but which I interpret very differently: this revolutionary forgetting… Because you are trying to elevate yourself through this melancholy and romanticism; the more trapped you become, the more tightly you hold onto it. In the end, my thought was this: How will I end all these traumatic images? I will end them with an amusement park. I went to the amusement park thinking this way. Because I had to go, and I was already very unhappy. But because I could not explain any of these things, could not talk about them, could not share them, and could not even describe how worn out I had become—and because I realized I also had to make a film about all of this—I wanted to escape from this sadness, went to the amusement park, and looked around saying: “So this was the issue.”
That is why, when making films, it is good to balance every emotion. Or to reach the situation created by balancing: moving back and forth between braking and accelerating. In the earthquake video, I also tried to talk very little about the earthquake itself. If I had spoken, it would have become something completely different. That melancholy and romanticized state would have emerged from there. It is like a person shaping themselves into a form by carving themselves. You just should not carve away too much in certain places. Because there will be no stone left in your hand to carve. Editing is perhaps, in one sense, carving the image. Cutting its raw form, putting something else behind it. An attempt to create a sculpture from beginning to end. But the more you cut, refine, and thin it out, the more that romanticized state emerges. The more you carve, the deeper you go into your emotions and thoughts, the more the stones begin to crumble in your hands.
Sometimes, truly, that image does not need much. Sometimes it needs silence. A Wittgenstein quote I love is: “If there is nothing to say, one must remain silent.” The desire to move toward that point… For me, the visual narrative of the forest after the fire was exactly that. There is nothing left to say about it, so let us be silent. Silence carries that feeling somewhere else. What our practice of thinking produces perhaps both breaks me and repairs me from different places. Both are good. Being broken intellectually can also be a good thing. It can take you out of your own vicious circle of thought. But I only want to see its result. Because when I see the result, the feeling that “I cannot explain the trouble of what I have seen to anyone,” and another kind of melancholy, disappear from me.
Oİ: This is something that requires patience. Because editing is like that. Let’s say you’ve reduced every image, every film, to a reasonable length—say, under two hours. Then something comes to your mind. But when you implement that idea, you have to change many things. You have to change the whole structure. You’ve arranged things as a chain of elements that follow and call each other, but when you move one stone, many stones in the edit have to move as well. Some will need to come forward, others will fall into the background. In the “Transitions” video, you observed a certain process in terms of change. You saw what comes to the foreground and what disappears. Of course, this is something that requires a lot of patience. You get impatient—that’s what I mean a bit. My question, based on what you just said, was: do you ever experience something like, “That’s enough. I’ve done it, it’s finished,” like your patience running out?
AŞ: Rather than running out of patience, it’s more like a process of steeping, of maturing. I once said something like this: actually both of us are in different states of steeping or maturing. I’m aware that I’m making a film. And that keeps pushing me back. I mean, I’m not making this film for anyone. I need to let go of those habits. I’m not going to make a film for someone and try to make them like it. I keep clearing out the leftovers, trying to organize them. Even while classifying them, these images keep appearing in front of me. Instead of asking, “What is this?”, I try to do it and move on. By “move on,” I mean: if I return to those images again, I won’t return with the same feeling anymore. I want to close that emotional and intellectual bracket, so those images become free from my mind. Otherwise, I won’t be able to look at new images. Because I’ll keep trying to shoot new ones as if I’m chasing the ghost of the old ones. Like thinking, “Next time I shoot a wall writing, I’ll think a bit more.” At least I can say, “I’ve already done something about this,” and approach the new with a different eye. Sometimes it turns into image hunting—becoming someone who records everything. You also need to get rid of that. But first I need to classify every image. Because if you don’t, those images turn you into a hoarder. I look at so many images like that. Most of them don’t evoke pleasant feelings in me.
Making a film is actually about creating distance from the image. It used to be the opposite, maybe. When making a film about paper collectors, it felt more like getting closer—like trying to feel like one of them through filmmaking. But that’s a false feeling. In fact, filmmaking has a different kind of distance. That distance needs to be constructed, and within it, rather than making a “good” or “bad” film, what matters is moderation. What I’m trying to overcome is the feeling of being obliged to please others. To produce a feeling and a thought that is unique to oneself, to follow that feeling and thought, and to say that its value or lack of value is not the point—it might simply be something about me. It might be about someone else too, of course.
When a person truly wants to remember, they remember certain times by making a film. When you make a film, you also want to remember certain things, and of course not through a false reconstruction like “it wasn’t like that, it happened this way.” But when you line up lived experiences like that, they give me a feeling I can move forward with. I think that was present in your “Arıza Montaj” and “Tuzluçayır” documentaries too. Because you also see something in empty spaces. Not in the act itself, but in the gaps of action—where that image coincides with another emotional and intellectual flow, in that time and place—you see something.
Leaning a bit toward those things, but for now what I’m trying to do is gather both my mind and all those records, leftovers. Finding where things are missing or incomplete. Making films also encourages that. Because this effort coincides with getting out of that archival fever. I keep trying to classify things I will never use, things that will never be useful to me. It becomes an endless cycle. Then it turns into a heavy sediment in a person. For “Geride Kalanlar,” I downloaded so many images. I look at them and say, “Okay, let them stay.” But why are they staying? I also ask myself that. Things that are specific to you, that belong to you, that include you, that produce very different feelings and thoughts in you—the constant act of storing them in an untouchable way can make a person ill. You have to get rid of that too. Because that smell of waste, that toxic smell… It’s an imaginary smell, I’m not talking about a physical one. It makes you feel like you’re always living with it.
Oİ: When we open and close the frame, that moment, from the instant we close it onward, no longer exists.
Alper Şen, Oktay İnce – 2025