(Scroll down for English)
Geç kalınmış bir eylem. Eylemci değiliz, o yüzden geç kalmamız çok da sorun olmasa gerek. Çünkü eylem yerini bulamadık. Tarım işçileri tüm Hindistan kentlerinden Mumbai’ye eylem yapmaya gelmişler ve bir süre sonra bir stadyumda olduklarını öğrendik. Uzun sopalı polislerin arasından geçip stadyuma girdiğimizde artık hava neredeyse kararmıştı Bu kadar gelmişken birşeyler çekeyim hevesiyle kayda girdiğimde bana da eylemin artıkları kalmıştı. “Artıklar kentlerin hergün hasat edilmeyi bekleyen ürünleridir” diye ileri geri konuştuğum mevzunun tam ortasında kalmıştım. Duyduğum sözlerin hiçbir çağrışımı yoktu, sadece bazı bayraklar, orak çekiç sembolleri ile ortak dili sembollerde aramak gerekiyordu. Bir de yerdeki plastik şişe artıkları tabii ki, bunlar çok daha evrensel. Yerdeki artıklara odaklanan kamera zararsızdır, kimseyi fişlemez, kimsenin görüntüsünden artı değer üretip onlardan habersiz film yapmaz. Kaydeden de mütevazidir bu yüzden; yere diz çökmüştür, toz yığınında kaldığını umursamaz. Bunun olumlu kanaatleri ile rahattım kaydederken. Tüm plastikler sanki olgunlaşmış ve toplanmayı bekleyen bitkiler gibi. Beğendiğim bir kadraja rastlayınca hareket etmeye korkuyordum. Bir yandan da filmik akıl başka açılara gitmem için beni zorluyor. Mekanı üç boyutlu yapmam gerekirdi izleyiciye sunacağım zengin mekan bilgisi için. Yüzüme çarpan toz gitmem için beni zorladıkça buna rağmen kalmam gerekiyormuş gibi inatlaşıyorum. Bir zamanlar ödüllü bir fotoğraf vardı. Açlıktan kemikleri çıkmış bir çocuk çömelmiş ve arkasında akbaba duruyor. Fotoğrafı çeken kişiye “Nasıl böyle bir fotoğrafı çekebildin, utanmadın mı” sorularına “O resmi çektiğimde kadrajdan bakıyordum, zaten akbaba girdikten sonra da deklanşöre basıp hemen akbabayı kovaladım” gibi bir açıklama yapmıştı. Bir süre sonra fotoğrafçının intihar ettiğini okumuştum bir yerde.
Bir dönem atölyelerine katıldığım duayen bir belgesel yönetmeni meşhur bir belgeselini gösterirken bir sahneyi merakla sormuştum. “Filmde ağlayan adam kameraya bakıp ‘lütfen kamerayı kapat’ diyor. Ama kayıt 10 saniye daha sürüyor. Neden?” Yönetmen ustalıkla cevap vermişti. “Çünkü kameraman, benim yönetmen olduğumu biliyor, kendisine ‘kamerayı kapat’ dendiğinde kameramana bana baktı. Ben de bir nefes aldım ve “Evet kapat’ dedim. Bu kısa aralık filme çok şey kattı ve kamerayı da kapatmış olduk aslında” Çok zekice… Benim de ağlayan insanları kaydettiğim oldu bikaç kez. Kurguda beni çok heyecanlandırıyordu bunu en doğru yere koymayı denemek. “Bu sahneyi en sona koyalım, çünkü çok güzel ağlıyor…” İzleyiciyi sarsmak için günah olmayan ama mekruh yolları denemek… Yerimden ayrılmıyorum, sadece sağa dola dönüp yeni kadrajlar arıyorum. Bir süpürge plastiklerı toplarken üzerime toz yığını akıyor sanki. Bir çocuk vücuduyla aynı boyda çuvala plastikleri koyuyor. Yanımdakiler tozdan öksürüyor “Dayanamıyoruz hadi gidelim” diyorlar. Çekeceğimi çektim galiba. Kendimce akbabayı kovalamaya çalışmıştım yıllar önce Ankara’nın atığını toplayan çocukları kaydederken. Belki bu son tanıklık olur demek istesem de son olmayacağını biliyorum. Bir başka taş girdi ayakkabıma sadece. Umarım bundan sonra da bu taşlarla yürümeye devam edebilirim.
—
—
Leftover of a Demonstration
We were late to the demonstration. We’re not activists, so it shouldn’t be too much of a problem for us to be late. Because we could not find the place of action. Farm workers had come to Mumbai from all over India to protest, and after about an hour of searching, we learned that they were in a stadium. By the time we entered the stadium through the policemen with long sticks, it was already dark, and when I entered the recording with the eagerness to shoot something while I was so here, I was left with the remnants of the action. I was caught in the middle of the issue where I was talking back and forth about “leftovers are the crops of cities waiting to be harvested every day”. The words I heard had no connotations, it was only necessary to look for some flags, hammer and sickle symbols, and the common language at the level of agreement in symbols. And of course, the plastic bottle scraps on the floor, they are much more universal. The camera, which focuses on the debris on the ground, is harmless, does not plug anyone, does not produce surplus value from anyone’s image and does not make a film without knowing about them. The one who records is also modest, therefore; He is kneeling on the ground, not caring that he is left in a pile of dust. While I am comfortable with the positive convictions of this. All plastics are like plants that have matured and are waiting to be collected. When I come across a frame I like, I’m afraid to move. On the other hand, the filmic mind forces me to go in other directions. I need to make the space three-dimensional for the rich space information I will present to the audience. As the dust on my face forces me to leave, I become stubborn as if I have to stay in spite of this. Once upon a time there was an award-winning photograph. A starving boy crouches down and a vulture stands behind him. When asked by the person who took the photo, “How could you take such a photo, aren’t you ashamed?”, he said something like, “When I took that picture, I was looking through the frame, and after the vulture entered, I pressed the shutter button and immediately chased the vulture.” After a while, I read somewhere that the photographer committed suicide. I eagerly asked about a scene when a veteran documentary filmmaker, whose workshops I attended for a while, was showing a famous documentary. “In the movie, the crying guy looks at the camera and says, ‘please turn off the camera.’ But the recording takes another 10 seconds. Why?” The director had responded masterfully. “Because the cameraman knows I’m the director, he looked at me when he was told to ‘turn off the camera’. So I took a breath and said, ‘yes, turn it off.’ That short interval added a lot to the film, and we actually turned off the camera.” I’ve also recorded people crying a few times, and I was very excited about the editing to try to put it in the right place. Like, “Let’s put this scene at the end, because she cries beautifully…” Trying ways that are not sinful but “unpleasent” to strike the viewer… I don’t move, I just turn around and look for new frames. It’s like a pile of dust is pouring over me when a broom is picking up plastic. A child puts plastics in a sack the same size as his body. The people next to me cough from the dust and say, “We can’t stand it, let’s go.” I think I recorded what I need. I tried to chase the vulture years ago when I was recording the children collecting Ankara’s waste. Maybe this will be the end…
Alper Şen
2018 – Mumbai