(Scroll Down For English Translation)
Büyülü Dallar
İzmir Bayraklı’da 2024 senesinde çıkan orman yangınından yaklaşık 6 ay sonrası. Olabildiğince gri gökyüzü yanmış bir ormanın tepesinde göreceklerimize eşlik ediyor. Uzaktan baktığınızda gri-kahverengi-siyah dokuda dalları görebiliyorsunuz, ağaçları değil, ormanı da değil, dalları… Ağacın gövdesinden öte sanki tek başına başka bir şeye dönüşmüş dallar. Yangının ilk günlerindeki gibi olmadıkları kesin, ama artık ağaca ait değiller gibi, insanın da işine yaramaz. Dokusundaki karbonun çoğu gitmiş. Kolayca kırılmaya müsaitler, içten içe yanmışlar kelimenin tam anlamıyla. Bu yüzden hepsi aynı siyahlıkta değil, çok ince renk ayrımları var aralarında. Hepsinin yanma hikayesi farklı olsa gerek…
Bir yerde bu dallara dikenli teller dolanmış, demirin grisi dallardan daha canlı rengiyle kendisini belli ediyor. Sanki uygarlığa dair gördüğümüz her şeyde bir katliam sonrası kanıt topluyoruz. Daha kavramsal bir kanıt yükseliyor bir yandan da yanmış ormanın karşısında. Gökyüzünde biten binalar silsilesi sarsılmaz duruşlarıyla buradaki sefil griye hükmediyor.
Karşıda bu yüksek binaların hemen yanında mezarlık var, kimsesizler mezarlığı da hemen ardında. Mezarlık ve yanmış orman birbirine dekor olmuşlar. Mezarlıkların ölümsüzlüğü hep böyle olsa gerek. Oradaki ağaçlar da güvende bir yandan. Zaman hep durmuş gibi orada, burasıysa ölümü ve yaşamı iç içe geçirmiş, birbirlerini itekliyorlar. Şimdilik ölüm, hayatı karşıda akan dereye atmış görünüyor, şimdilik ama… Hayat ne de olsa nasıl buraya sızacağını bilir, ölümü de kullanır gerekirse.
Şöyle birden gök patlasa ve sağanak sırılsıklam etse bizi keşke. Hava öylesine uygun ki buna. Gökyüzü mavi olsaydı nasıl görünürdü şimdi bu kasvetli yangın yeri acaba. Masmavi gökyüzünde çıplak ve kararmış dalların fakirliği daha çaresiz mi dururdu? Ama ne bulutlar dağılacak, ne de yağmur yağacak. Arafta bir yerlerde gökyüzü; bu yangın yerine saygıyla, kendi grisiyle dekor oluyor.
Yaprakları olsaydı bu çırılçıplak dalları böylesi alan derinliğinde göremezdim. Adı konulamayan bir utanma hali var dallarda, ya da ben utanıyorum onları böyle yapraksız ve tohumsuz çektiğim için. Bir tür natürmort değil gördüklerim, gökyüzünün rengi gibi onlar da hayatla ölüm arasında kalmışlar.
Ursula LeGuin’in Yerdeniz romanlarında orman yangınları, büyünün bittiği ve ölümsüzlüğün hem yaşamı hem de ölümü yendiği zamanların metaforu olmuştu. Ben de bu yüzden büyülü bir şeyler arıyor gibiyim tüm bu gri-kahverengi-siyah dalların arasında.
Yangında devrilmiş bir ağaç. Böyle yan yatmış halini kaydederken ve bu kayıtları izlerken vurulmuş bir ata benzettim. Bu ağacın içini görmek istemezdim bu halde. Mesela nerede görmek isterdim? Şık bir sehpada ağacın damarlarını görsem, “Ne kadar da organik bir sehpaymış” mı derdim? Bir orman yangını tam olarak neyin metaforu acaba? Yoksulluğa dayanamayıp intihar eden bir işsize, “Keşke intihar etmeseydin, seni asgari ücretli kullanabilirdik hala” gibi bir şey demek mi mesela? Ya evet, orman yangınları, ciğerlerimiz yanıyor ve bunun gibi…
Bu kocaman binaların burada ne işi var, ya da bu ormanın burada ne işi var? Ağaçlardaki askeri düzeni görmek mümkün hala. Bizim için, bize göre sıralanmışlar her durumda, evcilleşmişler. Biz olduğumuz için böyle uslu ve düzenli yetiştiler ve sonra yandılar, biz olmasak ne yaparlardı? Bu vakte kadar yaşadıkları için şükretmeliler o zaman.
Yanmış bir ağacın dibindeki kaplumbağa kabuğu… Kaplumbağa değil, kabuğu ölümsüz olmuş. Büyü işe yarar mıydı bu ölümsüzlüğü ölümlü hale getirmek için?
Ve işte büyünün ta kendisi! Yangından sonra burayı ölümlü varlığı ile büyülemek için açıvermiş. Birkaç ay sonra o da ölecek, sonra başka ölümlüler burayı rengarenk yapacak. Büyü hala burada var, nehir akıyor, duyuyorum.
Beraber geldiğim arkadaşım da bir tür büyücü, buradan yitip giden hayvanların seslerini çıkartıyor. Bir ses arıyor, ya da Yerdeniz romanlarındaki gibi hayvanların kadim lisanından konuşuyor… Belki cevap almıştır. Ben de her ne kadar belgeliyorum diye kendimi avutsam da yangın sonrası estetik çerçeve arıyor gibiyim, kaydettiğim her dal pes etmişcesine kameranın karşısında eğilmiş.
Dönerken, ormanda cam kırıklarına denk geldik. Mahallelinin dediğine göre birkaç serserinin işiymiş bu yangın. “Bir gün doğa insandan vazgeçecek ve başka türlerle devam edecek” sözünü anımsadım yıllar öncesinden. Ölümün peşinden gelen hayat yine de o büyüyü koruyor bu yangın yerinde. Aklımda o kırmızı çiçek kaldı. Nehir hala akıyor, duyuyorum.
Alper Şen – 2026
Enchanted Branches
About six months after the forest fire that broke out in Bayraklı, İzmir, in 2024. A sky as grey as possible accompanies what we are about to see above the burnt forest. From a distance, you can make out branches in a grey-brown-black texture—not trees, not even the forest, but branches…
Branches that seem to have transformed into something else, something almost independent of the tree trunk. They are certainly no longer what they were in the first days of the fire, but they seem as though they no longer belong to the tree, nor are they of any use to human beings. Most of the carbon in their texture is gone. They are ready to break easily; they have burned from within, quite literally. That is why they are not all the same shade of black. There are very subtle differences in colour between them. Each of them must have its own story of burning…
At one point, barbed wire has become entangled in the branches. Its grey metal, more vivid than the branches themselves, makes its presence known. It is as if, in everything we see that belongs to civilisation, we are gathering evidence after a massacre. And another, more conceptual piece of evidence is rising before the burnt forest. A succession of buildings reaching into the sky stands unshaken, ruling over the miserable grey of this place with its imperturbable presence.
Across from them, right beside these high-rise buildings, there is a cemetery, and immediately behind it, a cemetery for the unidentified and unclaimed dead. The cemetery and the burnt forest have become scenery for one another. Perhaps this is what the immortality of cemeteries has always been like. The trees there are safe, too, in a way. Time seems to have stopped there, while here death and life have become entangled, pushing against each other. For now, death seems to have thrown life into the stream flowing across the way. For now, at least… But life, after all, knows how to seep into places like this. It will use death if necessary.
If only the sky would suddenly crack open and a downpour would soak us through. The air is so perfectly suited to it. I wonder how this gloomy site of the fire would look now if the sky were blue. Would the poverty of these bare, blackened branches seem even more desperate against an intensely blue sky? But neither the clouds will disperse nor will the rain come. The sky is somewhere in purgatory; out of respect for this site of the fire, it becomes part of the scenery in its own grey.
If they had leaves, I would not be able to see these utterly naked branches with such depth of field. There is an unnameable sense of shame in the branches, or perhaps I am the one who feels ashamed for filming them like this, without leaves or seeds. What I am seeing is not quite a still life. Like the colour of the sky, they too are caught somewhere between life and death.
In Ursula K. Le Guin’s Earthsea novels, forest fires became metaphors for times when magic had ended, when immortality had defeated both life and death. Perhaps that is why I seem to be searching for something magical among all these grey-brown-black branches.
A tree toppled by the fire. As I recorded it lying on its side, and while watching these recordings later, I thought it looked like a horse that had been shot. I would not want to see inside this tree in such a state. Where, for example, would I want to see it? If I saw the veins of the tree in an elegant coffee table, would I say, “What an organic coffee table”? What exactly is a forest fire a metaphor for? Is it, for instance, like telling an unemployed person who has committed suicide because they could no longer endure poverty, “You shouldn’t have killed yourself. We could still have used you for minimum wage”? Or yes, forest fires, our lungs are burning, and all that… What are these enormous buildings doing here, or what is this forest doing here?
It is still possible to see the military order of the trees. In any case, they have been arranged for us, according to us; they have been domesticated. They grew so obediently and orderly because we were here, and then they burned. What would they have done if we had not been here? Perhaps they should be grateful, then, for having survived this long.
A turtle shell at the foot of a burnt tree… Not the turtle, but the shell has become immortal. Would magic have worked to make this immortality mortal?
And there it is, the magic itself! After the fire, it has opened itself up in order to enchant this place with its mortal existence. In a few months it too will die, and then other mortals will make this place colourful. Magic is still here. The river is flowing. I can hear it.
The friend who came with me is a kind of magician too. He makes the sounds of the animals that have vanished from this place. He is searching for a sound, or perhaps, as in the Earthsea novels, speaking in the ancient language of animals…Perhaps he has received an answer. And although I console myself with the thought that I am documenting all this, I seem to be searching for an aesthetic frame after the fire. Every branch I record has bowed before the camera as if it has given up.
On our way back, we came across shards of broken glass in the forest. According to the local residents, a few troublemakers were responsible for the fire. I remembered something I had heard years ago: “One day nature will give up on humans and continue with other species.” And yet life, following death, continues to preserve that magic here, in this burnt place. The red flower remained in my mind. The river is still flowing. I can hear it.
Alper Şen – 2026