(Scroll Down For English)
Bugünün ve Dünün Mayınlarından Kaçarken: Are You Syrious?
Tito’nun doğduğu kasabaya çok yakın, Yugoslavya düşüne çok uzağız. Zagreb’de bizi “söylediklerine göre” son yirmi yılın en büyük protestosu karşılıyor. Avrupa Birliği’ne üyeliğin krizleri çözmediği gibi yeni hükümetin uygulamaları Hırvat halkının damarına basmış. Binlerce insanı kentin meydanında buluşturan refleks, eğitim bakanlığının ders kitaplarına yönelik yenileştirme girişimlerine karşı oluşmuş. Böyle bir nedenle sokağa dökülmek bazılarını şaşırtıyor, en azından bizim temas ettiklerimizi… “Sadece ufacık bir neden olmalıydı” diyorlar, “bardağı taşıran bir damla”.
Yugoslavya kendi içerisinde göç dalgalarını, kısa veya uzun vadeli yaşamış halklardan oluşuyordu, sınırlar insanları yerinden etti. Balkan coğrafyasında yerinden edilen ve başka topraklara göç etmek zorunda kalan pek çoğunun halen hesaplaşmaları sürüyor, arada bir ortaya çıkıveren davalardan biliyoruz deniyor. Elbette yeni gelen göç dalgasını hoş karşılayacak bir halk yok. “Ne de olsa halen kapalı bir toplumuz” diyor Are You Syrious adlı göçmen dayanışma ağından Matija. Afganistan’dan dağları, ovaları yürüyerek ailesiyle göç eden Hasan’ın kent merkezine neden gitmek istemediklerini açıklamasına cevaben. Tramvayda, sokaklarda rahatsız edici bakışların arasında yürüyemediklerini söylüyor Hasan.
Balkan rotası açıkken Yunanistan, Makedonya, Sırbistan’dan sonra 700 bin göçmenin transit geçiş ülkesi olmuş Hırvatistan. Dublin anlaşmasıyla geri dönenler, Balkan rotasının kapanmasıyla kalanlar olmuş, bir süredir Zagreb’de ve civarında devlet gözetimindeki merkezlerde kalıyorlar. “Are You Syrious”, Zagreb merkezli bir dayanışma ağı. İnternet üzerinde örgütlenen grup, farklı kentlerdeki göçmen kamplarında gönüllü grupları organize ediyor. Aynı zamanda Zagreb’de ve kent çevresinde göçmenlerin hükümet gözetiminde tutulduğu iki ayrı kasabada ihtiyaçları gidermeye çalışıyor. Yaklaşık 400 civarında göçmen bu evlerde tutuluyor. Hukuki süreçten, sağlık giderlerine, entegrasyon ve sosyal ihtiyaçlarına kadar ellerinden geleni yapmaya çalışan onlarca aktivistten oluşuyor AYS. Zagreb’de göçmenlerin kaldığı Hotel Porin’in arkasında ufak ufak başlayan bir bahçe girişimi ve çocuk parkını anlatıyor Matija. “Buraya her gün geliyorum. Bazen sadece sohbet ediyoruz. Geçen haftalarda 350 kişi kalıyordu, şimdi bu sayı 170’e düştü. Son bir haftadır aileleri zorla, kentin 100 kilometre dışındaki kasabaya taşıdılar. Arap göçmenlerin iltica başvurularını reddetti Hırvatistan geçici hükümeti. Elimizden geleni yapıyoruz, özellikle burada kalmak isteyenler için. Arada sırada ortadan kaybolanlar oluyor çünkü genelde burada kalmak istemiyorlar, fakat buradan da geçiş seyrekleşti. Sıklıkla Sırbistan, Macaristan rotasını izliyorlar. İdomeni’nin kapanması ve Balkan rotasının bitişi göç dalgasını pek de değiştirmedi, bu en çok kaçakçıların işine yaradı, sınır köylerinden gruplar halinde geçişler oluyor. İnsan kaçakçıları Sırbistan, Macaristan sınır bölgesindeki telleri kesiyor ve göçmenleri tellerden içeri alıyor. Göçmenlerin tellere dokunması suç unsuru ve hapis cezası alıyorlar. Tellere dokunmadıkları sürece mülteci kabul ediliyorlar. Göçmenleri Hırvatistan’dan İtalya’ya ulaştıran kaçakçı sayısı çok yüksek. Yakalanıp buraya geri gönderilenler tekrar kaçakçılarla anlaşıp tekrar deniyorlar geçişi. Bosna-Hersek üzerinden geçiş göçmenler için direkt bir hat, fakat Bosna çok dağlık bir bölge, bu da büyük bir risk, o nedenle genelde önce Sırbistan sonra Hırvatistan üzerinden geçmeyi tercih ediyorlar. Burada bekleyenlerin yaşam koşulları diğer kamplara göre kısmen rahat. Özellikle İdomeni yakınlarındaki kampların hali çok kötü. O nedenle haftaya ben de Selanik’e gideceğim, gönüllü ihtiyacı çok yüksek orada.”
Zagreb’in 1,5 saat uzağındaki eski sanayi kasabasının girişinde, kapısında özel güvenliğin beklediği misafirhane görünümünde göçmenlerin kaldığı merkez. “Resmi belgeniz yoksa içeri giremezsiniz” diyor görevli. Arkaya dolanıp, tel örgülerin arasından önce birkaç kişiyle konuşuyoruz. Sonra giderek büyüyor grup. “Burası nasıl, yolunda mı her şey” diye soruyor Matija. “Yemekleri Porin’den daha güzel” diyorlar gülerek. Bunun dışında, ne sağlık hizmetleri, ne hükümetten başvurularına bir cevap.
Bekleyiş sürüyor…
- Bu metin göçmen dayanışma ağları üzerine 2016 ylında gerçekleştirilen “Geride Kalanlar” görsel araştırmasından alınmıştır.
Özge Çelikaslan – Alper Şen
Artıkisler Kolektifi – Zagrep 2016
Escaping the Mines of Today and Yesterday: Are You Syrious?
We are very close to the town where Tito was born, and yet very far from the dream of Yugoslavia.In Zagreb, we are met by what is described as the largest protest of the past twenty years. Membership in the European Union has not resolved the country’s crises; on the contrary, the policies of the new government have struck a raw nerve among the Croatian people. The immediate trigger that brought thousands of people into the city’s main square was the Ministry of Education’s attempt to revise school textbooks. For some, the fact that such a seemingly minor issue could bring thousands of people into the streets is surprising—at least for those we speak to. “It only needed to be a tiny reason,” they tell us. “A drop that makes the glass overflow.”
Yugoslavia itself was composed of peoples who had experienced waves of migration, both temporary and permanent, within its borders. Borders displaced people. Across the Balkans, many of those who were displaced and forced to migrate to other territories are still struggling with the unresolved consequences of those movements. We are told that this becomes visible from time to time in the legal cases that continue to surface. Of course, there is no society that will automatically welcome a new wave of migration. “After all, we are still a closed society,” says Matija, from the migrant solidarity network Are You Syrious? He is responding to Hasan, who travelled with his family from Afghanistan, walking across mountains and plains, and explains why they do not want to go into the city center. Hasan tells us that they cannot walk through the city or ride the tram without being confronted by disturbing and hostile looks.
When the Balkan route was still open, Croatia became a transit country for approximately 700,000 migrants arriving through Greece, Macedonia, and Serbia. Some were returned under the Dublin Regulation. Others remained after the Balkan route was closed. For some time now, migrants have been held in state-controlled centers in Zagreb and the surrounding area. “Are You Syrious?” is a Zagreb-based solidarity network. Organized primarily online, the group coordinates volunteer teams working in migrant camps in different cities. At the same time, it attempts to meet the needs of migrants in Zagreb and in two separate towns around the city where migrants are being held under government supervision. Approximately 400 migrants are being accommodated in these facilities. AYS consists of dozens of activists who try to provide whatever support they can—from legal assistance and medical expenses to integration and social needs. Matija tells us about a small garden project and a children’s playground that have gradually begun to take shape behind Hotel Porin, where migrants in Zagreb are accommodated. “I come here every day. Sometimes we just talk. A few weeks ago, there were 350 people here. Now that number has fallen to 170. For the past week, families have been forcibly transferred to a town 100 kilometers outside the city. Croatia’s interim government has rejected the asylum applications of Arab migrants. We are doing whatever we can, especially for those who want to remain here. Sometimes people disappear. Most of them don’t actually want to stay here, but movement through this area has also become less frequent. They often follow the Serbia–Hungary route. The closure of Idomeni and the end of the Balkan route have not really changed the migration flow. If anything, it has benefited the smugglers most. Groups continue to cross through villages along the border. Human smugglers cut through the fences along the Serbian and Hungarian border and bring migrants through the openings. Touching the fences is considered a criminal offense and can result in a prison sentence. As long as they do not touch the fences, migrants are considered asylum seekers. There are a very large number of smugglers transporting migrants from Croatia to Italy. Those who are caught and sent back here make another deal with smugglers and attempt the crossing again. The route through Bosnia and Herzegovina is a direct route for migrants, but Bosnia is extremely mountainous, making it highly dangerous. For this reason, migrants generally prefer to travel first through Serbia and then Croatia. The living conditions for those waiting here are relatively comfortable compared with other camps. The camps around Idomeni, in particular, are in extremely poor condition. That is why I am also going to Thessaloniki next week. The need for volunteers there is very high.”
At the entrance to a former industrial town approximately an hour and a half from Zagreb, we see a facility where migrants are accommodated. It looks more like a guesthouse than a detention center, although private security guards stand at the entrance. “You cannot enter without an official document,” the guard tells us. We walk around to the back and begin speaking with a few people through the gaps in the wire fencing. Gradually, the group grows. “How is it here?” Matija asks. “Is everything okay?” “The food is better than at Porin,” they say, laughing. Beyond that, however, there is little to report. No adequate medical services. No response from the government regarding their applications. Nothing moves.
The waiting continues…
- This text is drawn from the visual research project “The Residuals”, conducted in 2016, which focused on migrant solidarity networks.
Özge Çelikaslan – Alper Şen
Artıkisler Collective – Zagrep 2016